In mei 2011 verloor ik mijn drie jaar oudere zus na een ziekbed van een half jaar. Ze was nog geen vijftig jaar oud. Ik had er nooit bij stilgestaan dat een broer of zus ook kan overlijden. Meestal denk je daarbij eerder aan een partner, ouders of kinderen. Haar overlijden bracht intens verdriet met zich mee. Niet alleen bij mij, maar ook bij mijn ouders en mijn broer.
Mijn zus was alleenstaand en had geen partner of kinderen. Mijn broer en ik regelden zoveel mogelijk rondom haar afscheid om onze ouders te ontlasten. Het regelen ging mij goed af. Achteraf besef ik dat dit mij ook hielp om de pijn en leegte die zij achterliet niet echt te hoeven voelen. Het was alsof ik de plek van mijn zus probeerde op te vullen.
Mijn zus was altijd de vrolijke noot thuis. Ze was extravert, hield van feestjes en had veel vrienden. Zonder dat ik het bewust doorhad, probeerde ik een deel van haar rol over te nemen. Ik dacht dat ik zo misschien iets van het verdriet van mijn ouders kon verzachten. Ik ben loyaal naar mijn ouders en wil dat het goed met hen gaat. Maar ergens onderweg verloor ik mezelf.
Deze manier van leven kostte mij veel energie. Hoe meer ik de rol van mijn zus overnam, hoe meer ik merkte dat er iets ontbrak in mijn eigen leven. Mijn eigen passie leek langzaam te verdwijnen.
Pas in 2022, toen ik in aanraking kwam met systemisch werk, begon ik te begrijpen wat er werkelijk speelde.
Tijdens een familieopstelling ontdekte ik dat ik onbewust op de plek van mijn zus was gaan staan binnen het familiesysteem. Op die plek kon mijn eigen leven niet vrij stromen. Ik merkte dat ik moeite had om mijn eigen leven vorm te geven en mijn eigen kracht te voelen. Het was een enorme opluchting toen ik dit inzicht kreeg.
Tijdens de opstelling hoorde ik de woorden van de representant van mijn zus, die mij als het ware toestemming gaf om mijn eigen leven te leiden. Sinds ik weer op mijn eigen plek ben gaan staan, voelt mijn leven lichter. Ik ervaar meer stroming en kan mezelf weer als waardevol zien.
Els van Steijn beschrijft dit prachtig in haar boek De Fontein – Vind je plek. Wanneer je niet op je eigen plek staat in het familiesysteem, kun je je leeg, zwaarmoedig of onrustig voelen. Wanneer je weer op je eigen plek komt te staan, ontstaat er ruimte voor meer stabiliteit, tevredenheid en vervulling.
Enkele weken na de opstelling kreeg ik nog een ander inzicht. Ik realiseerde me dat mijn gedrag ook gevolgen had gehad voor mijn broer. Door steeds alles te regelen voor mijn ouders had ik hem onbewust weinig ruimte gegeven om zijn rol te nemen. Dat besef vond ik best pijnlijk. Ik voelde zelfs wat schaamte.
Ik had het gedaan uit liefde voor mijn ouders en vanuit de wens om hen te ontlasten. Maar het was niet de juiste oplossing. Binnen het familiesysteem draagt ieder zijn eigen lot.
We kunnen en hoeven dat niet van elkaar over te nemen. De kunst is om liefdevol aanwezig te zijn voor de ander, zonder de last van de ander op ons te nemen. Dat betekent: er zijn met begrip, empathie en steun, maar tegelijkertijd ook trouw blijven aan jezelf.
Tegenwoordig doen mijn broer en ik samen wat er nodig is voor onze ouders. Dat voelt veel lichter. Er is meer ruimte voor ieder van ons.
Herken je het gevoel dat je leven niet stroomt zoals je zou willen?
Dat taken zwaar voelen of dat je energie en passie ontbreken? Soms kan dat ermee te maken hebben dat je onbewust niet helemaal op je eigen plek staat binnen het familiesysteem.
Wanneer deze dynamieken zichtbaar worden, ontstaat er vaak meer inzicht en ruimte om weer dichter bij jezelf te leven.